Grassen, varens en mossen

.

Grassen

.

Op sommige plaatsen is de heide kaal. Je ziet daar alleen zand dat zo licht is dat het bij een beetje wind al wegwaait. Op de heide zorgen de grassen ervoor dat dit niet kan gebeuren.

In plaats van struikheide komen er steeds meer grassen. Struikheide heeft wel twee jaar nodig om uit het zand te komen en tot ene plantje uit te groeien, terwijl gras al na enkele weken ontkiemt. Op de plaatsen waar het gras gaat groeien, krijgt de struikheide geen kans meer.

De grassen die dat doen op de heide zijn:

Pijpenstrootje – Molina caerulea, 20-120 cm

Vaak kom je op de heide pollen van het pijpenstrootje tegen. Het blad is onderaan dicht tegen de stengel gevouwen. Onderaan de stengel zie je een haarkrans waaruit een lange stengel komt vol met aartjes. Daar komen paarsige kroonkafjes aan en vormen zo prachtige lange pluimen.

Varens dragen onder hun bladeren allerlei sporen, de sori geheten.

Adelaarsvaren- Pteridium aquilinum, bladeren 80-200 cm

Aan de bosrand, waar berken en heide staan, kun je adelaarsvarens tegenkomen. De bladeren zijn veerdelig of geveerd. Onderaan de plant zie je vaak de oude bladeren van het jaar daarvoor. Onder de grond heeft de varen een heel stelstel van zware wortelstokken.

Je kunt ze van juni tot oktober tegenkomen.

In en om de een heideven vind je veel veenmos. Dit plantje kan twintig keer zijn eigen gewicht aan water opzuigen. Veenmos leeft heel lang. Als de onderkant van het mos doodgaat, blijft het mos bovenaan gewoon doorgroeien. Het dode mos wordt door het levende mos van lucht afgesneden zodat het niet kan rotten. Het verandert dan in turf. Vroeger werd turf als brandstof gebruikt.

Korstmossen

Kostmossen vallen niet zo op, toch komen ze op veel plaatsen voor en ook op de heide. Ze worden door biologen lichenen genoemd. Korstmossen lijken wortels te hebben, maar hebben ze niet. Ze groeien erg traag, sommige soorten zelfs maar een of twee mm per jaar. Onder een loep kun je zien dat ze uit diverse structuren kunnen bestaan. Korstmos heeft een samenwerkingsverband (symbiose) met een alg en een schimmel waardoor kostmos voorzien wordt van voedsel en onderdak. De alg (wier) zorgt dat het korstmos op een ondergrond kan groeien zoals stenen of schors; de schimmel zorgt dat het korstmos niet uitdroogt, beschermt het tegen ongedierte en tegen zonnestralen. Korstmos kan ook spinnen en insecten een schuilplaats geven.

Bij de oude Egyptenaren werd korstmos gebruikt voor het balsemen van hun mummies. Van korstmos werd vroeger ook paarse kleurstof gemaakt.  Er wordt zelfs beweerd dat het omschreven manna in de bijbel een soort korstmos was. Ze zijn ook gebruikt als conserveermiddel voor brood. Ook in de parfumerie worden ze gebruikt. Er kan zelfs alcohol uit gewonnen worden. Luizen houden niet van de geur van korstmos.

. .

Familie bekermossen - Cladoniaceae

Bekermos – Cladonia fimbriata

Grijsgroen, liggend, schubbig korstmos waar 1-3 cm lange bekertjes groeien die bovenaan grijsgroen en onderaan wittig zijn. Kleine bruine vruchtlichamen op steeltjes aan de rand van de beker. Ze komen voor op droge plaatsen. Het is een beschermd korstmos!

Update 21-10-2007